Заўтра вялікі дзень у Беларусі. Вялікі, бо адбудзецца Кангрэс дэмакратычных сілаў. Магчыма, будзе абраны адзіны кандыдат ад апазыцыі, каторы будзе супрацьстаяць Лукашэнку на наступных выбарах. Вялікі і, думаю, цяжкі.
Канкурэнцыя, напружаньне… Як заўсёды. Таксама, хто яго ведае, што могуць выкінуць беларускія ўлады. Усе разумеюць, што Кангрэс могуць сарваць. Але хочацца верыць, што ўсё пройдзе, як мае быць. Хочацца верыць…
З тых, хто ідзе на Кангрэс, мне найбольш імпануе Мілінкевіч, бо ён найперш чалавек адукаваны і прыстойны. Гэтых якасьцяў цяперашняй уладзе вельмі моцна не хапае.
Лідэр мусіць весьці за сабой да нечага сьветлага, мусіць супрацьпаставіць веды і досьвед цемрашальству. Лідэр павінен магчы адказваць на складаныя пытаньні. У лідэра хочацца верыць.
Сёньня зранку глядзеў выступ Тоні Блэра на Кангрэсе Лейбарсцкай партыі ў Вялікай Брытаніі. Блэр казаў пра лідэрства. Пра тое, што гэта значыць. Казаў пра будучыню, пра тыя задачы, што стаяць перад ягонымі аднапартыйцамі. Ён з запалам, упэўнена і пераканаўча даводзіў сваю пазыцыю, разумеючы, што нават у ягонае партыі шмат хто зьяўляецца далёка не ягоным прыхільнікам. Шмат хто яго з радасьцю б з пасады кіраўніка краіны даўна б прыбраў, як сярод патэнцыйных левых выбаршчыкаў, так і сярод ягоных паплечнікаў.
І тым ня менш, ён “гнуў сваю лінію”, бы прафэсыйны актор на сцэне…
Лідэр – гэта харызма, маральныя якасьці, асоба ў адным фляконе. Лідэр – гэта Мілінкевіч? Магчыма… Я б не назваў яго пераканаўчым харызматыкам, але ягонаму досьведу і пазыцыі хочацца верыць…
Паглядзім на вынікі Кангрэсу.

Такім чынам, я жыву ў Карбара, гарадку ў Паўночнае Караліне, каторы паводле “U.S. News and World Reports” лічыцца адным зь лепшых пяці гарадоў ЗША, дзе лепш за ўсё выходзіць на пэнсію.
Вучуся ў Чэйпэл Гіле, які канал “A & E” прызнаў другім лепшым горадам, дзе “ты маеш ад жыцьця ўсё”, а часопіс “Money” назваў лепшым горадам для жыцьця на поўдні. Карбара ў некаторых рэйтынгах лічыцца адным зь лепшых мейсцаў для жыхарства ва ўсёй Амэрыцы.
Праўда, тут спакойна, нізкі ўзровень злачыннасьці, высокі ровень адукаванасьці насельніцтва, а таксама дастаткова весела, бо Карбара, Чэйпэл Гіл, Дурам складаюць адзін такі квазі-мэгаполіс, каторы завецца “дасьледчыцкім трохкутнікам” ці проста Triangle.
Гэты ўікэнд азнаменаваўся тым, што мы з Говіндам (мой сусед па кватэры, родам з Індыі) дасталі кучу бясплатнай мэблі і нават бясплатны тэлевізар. Кабельнае ўключана ў кошт за кватэру, а таксама мы маем бясплатны хуткасны інтэрнэт, які тут неабходны ня толькі для падтрымкі камунікацыі, але і для вучобы. Напрыклад, каб падрыхтавацца да заўтрашняй клясы “Мэтады дасьледваньняў у масавай камунікацыі”, мне спатрэбілася залезьці ў адну акадэмічную онлайнавую базу данных, доступ да якой у мяне, як студэнта UNC бясплатны і прачытаць два атрыкулы на тэму цывільнай журналістыкі і ролі расы і полу ў выбары тэлепраграмаў.
Цяпер зьбіраюся глядзець камэдыю “Dude, where’s my car?”, каторую Говінд узяў у зноў жа бясплатным для нас пракаце DVD-дыскаў.
І дзе скажэце, баценька Ленін, камунізм?

25 верасьня ў Новым Ёрку адбудуцца два выступы беларускай скандальна вядомай паэткі Вальжыны Морт.
Цытую: “She will be reading Sunday September 25th, 2005 at 8 PM at the Cloister
Cafe, 238 East 9th St. along with poets Ange Mlinko and Anne Boyer
and Monday, September 26th, 2005 at 7:30 PM at the KGB Bar, 85 East 4th St.
along with Eva Salzman”. Інфармацыя паводле БАЗА.
Як не парадаксальна, але паэзію маёй калегі па бакаляўрскай спэцыялізацыі Вальжыны я адкрыў для сябе менавіта тут у Штатах. Апошні раз я нейкія падобныя пачуцьці меў, калі ўпершыню чытаў Хадановіча – клас, нарэшце белліт нарадзіла нешта арыгінальнае, нешта незаштампавана аднатоннае, нешта такое, што бы сячэ, б’е, прабівае сьцяну ў вакууме маразму. Какетлівы дзявочы суіцыд, як ахарактарызаваў Вальжыніны вершы Андрэй Хадановіч, прыносіць адназначна куды меньш змрочны, а нават радасны плён – яна выграе конкурс за конкурсам і выводзіць беларускую літаратуру з падземьмя багемных менскіх паэтычных клюбаў і сустрэчаў на міжнародную арэну.
Зноў цытата:
VALZHYNA MORT, POET
“Valzyhna Mort…can justly be described as a risen star of the international poetry world. Her poems have something of the incantatory quality of poets such as Dylan Thomas or Allen Ginsberg. But she is a true original.”
Kevin Higgins, Cuirt International Festival of Literature
“In the searing work of Valzhyna Mort, marvelously different in form and in delivery…dazzled all who were fortunate to hear her translations, and to be battered by the moods of the Belarus language which she is passionately battling to save from obscurity.”
The Irish Times
Вальжына, дзякуючы найперш сваёй англамоўнасьці, становіцца часткай сусьветнай літтусоўкі. Зусім не зьдзіўлюся, калі праз колькі год куды больш рэлевантна будзе гучаць ініцыятыва вылучыць на Нобэля менавіта яе, а не чарговага клясыка традыцыйнай закваскі.

Увага! Цяпер можна пакідаць свае камэнтары. Баг выпраўлены. Цісьніце на “comments” i ўнізе можаце напісаць штосьці пад артыкулам.

Амэрыканскі футбол – адзін з найпапулярных відаў спорту ў ЗША. Сёньня пачатак футбольнага сэзону ў Чэйпэл Гіле. А 7-й гадзіне па ўсходне-атлянтычнаму часу унівэрсытэцкая каманда сыйдзецца на полі з камандай Ўісконсіну. На кампусе (ва ўнівэрсытэцкім гарадку) сапраўднае сьвята: канцэрты, пікнікі, сувеніры прадаюцца на кожным кроку. Па горадзе разьязджаюць машыны са сьцяжкамі з сымболікай UNC (University of North Carolina – Chapel Hill, далей я буду часта ўжываць гэты скарот). Усе тут такія патрыёты сваёй каманды, свайго штату. Амаль увесь горад сёньня апрануўся ў блакітнае, наш афіцыйны колер.
Прыкольна, але я ня ведаў, што колер Ўісконсіну чырвоны, і апрануў чырвоную майку. На кампусе на мяне сёньня глядзелі вельмі падазрона. Але хадзілі тут і ў чырвоным. Ўісконсінцы тут каля Carolina Inn наладзілі свой пікнік для выпускнікоў, прадавалі свае майкі. Сабралося шмат людзей сталага веку – былых студэнтаў Ўісконсіну.
Адзін з маіх прафэсараў Боб Стывенсан скончыў Ўісконсін, але на гульню вырашыў не ісьці – ці то з паліткарэктнасьці, ці то проста таму, што ягоная пасія – бэйсбол. Але гэта зусім іншая тэма…

Сёньня я пачынаю пісаць свой амэрыканска-беларускі дзёньнік, каторы будзе, спадзяюся, добра прадстаўляць мае думкі пра тое, што адбываецца як тут, у ЗША, так і на Радзіме.
Пачынаю пісаць пад акампанэмэнт гурту ZET. “Белакрылы анёл” так добра люструе тое, што я адчуваў, калі ехаў сюды. Так добра гэтая песьня люструе, што адзін мой сябра назваў “агульнабеларуская хандра”. Дзе наш Юшчанка? Дзе наш Саакашвілі? Ці зьявіцца нехта падобнага масштабу на беларускай палітычнай арэне? Магчыма, Мілінкевіч альбо Лябедзька маглі б зрабіць файную кампанію, каб на тое былі ўмовы, каб людзі паверылі ў іх, каб паверылі, што перамагчы рэжым магчыма. Альбо каб Пазьняк вярнуўся, можа за ім пайшлі б. Альбо каб Севярынец балятаваўся, альбо каб хтосьці зь яшчэ невядомых выйшаў на авансцэну… Увогуле, лічу, што добрым прэзыдэнтам пасьля Лукашэнкі была б Івонка Сурвілла. Гэта было б больш, чым лягічна. Карацей – поўная блытаніна, разгубленасьць, няпэўнасьць… Менавіта ў такі час мне давялося пакінуць Бацькаўшчыну. Як раз за год да прэзыдэнцкіх выбараў. Што ж, я не магу абыходзіць бокам гэтую падзею і буду даволі часта вяртацца да беларускай праблематыкі на старонках гэтага блогу.
Няпэўнасьць – менавіта такое пачуцьцё характэрна напэўна любому, калі даводзіцца ехаць у іншы край на даволі працяглы час. Тым больш, калі даводзіцца ехаць за акіян. Польшча, Нямеччыны, Украіна, Швэцыя – гэта Эўропа, нешта блізкае, дзе ты хоць і ня дома, але ня так далёка ад дома. А зусім іншае – Амэрыка. Як кажуць, калі што, дык акіян не пераплывеш . У сапраўднасьці, боязі ці стрэсу наконт паездкі было мала, было куды больш стану самоты, суму разьвітвацца з усімі. Тым больш, што гэты працэс зацягнуўся на добры месяц. Такое ўражаньне што выпраўлялі у войска ці яшчэ куды далей. Але вось я ўжо ў самалёце. Да Франкфурту мы ляцелі “Люфтганзай”, потым вялікім Боінгам “United Airlines” да Вашынгтону. Усю дарогу (ці то калі мы былі над Польшчай, ці калі мы рабілі перасадку ў Нямеччыне, ці то калі мы прыляцелі ў Вашынгтон ішоў дождж. Я пасьпеў паглядзець два фільмы, паслухаць крыху амэрыканскага кантры і як-ніяк паразмаўляць з дзьвюмя французскімі школьніцамі, якія ляцелі ў Штаты на адпачынак. Па-ангельску яны не маглі зьвязаць нават элемэнтраны сказ. Мой французскі ў крыху лепшым стане, чым я і скарыстаўся. Нічога… зь імі ехала маці, каторая па-ангельску размаўляць магла. Не прападуць.
На працягу ўсяго пералёту ішоў дождж. І над Польшчай, і калі рабілі перасадку ў Франкфурце, і калі прыляцелі ў Вашынгтон. Кажуць, калі падарожнічаеш, гэта добры знак. Ня ведаю, ці праўда гэта ці не. Але гэта дапамагло адаптавацца да зьмены надвор’я.
Напэўна, надвор’е – гэта першае, чым можа крыху зьбянтэжыць беларуса Амэрыка. Канешне, гэта залежыць ад таго, куды прыбывае самалёт, але тых, хто ляціць у сталіцу ЗША, можа чакаць сапраўдны шок, тым больш, калі даводзіцца ляцець летам. Практычна, калі выходзіш з самалёту, цябе сустракае хваля цёплага вільготнага паветра. Думаеш, што пройдзе? Памыляесься!
Вільготнасьць на поўдні Амэрыкі высокая, што яшчэ больш робіць клімат аддаленым ад нашага. Уяўляеце саўну ці проста парылку. Дык вось амэрыканская лета для непадрыхтаванага вандроўніка можа выклікаць менавіта такую асацыяцыю. Але калі прызвычаесься, дык холаду не захочаш.
Унутры дамоў, крамаў, офісаў тут працуюць кандыцыянэры. Таму атрымліваецца кантраст – на вуліцы плюс 32-35, а ў хаце – 21 калі ня меней. Некаторыя такім чынам прастужваюцца.
Цяпер верасень – надвор’е нагадвае беларускае лета. Толькі без дажджоў, каторыя тут здараюцца вельмі рэдка.
У Паўночнае Караліне, дзе я цяпер знаходжуся, летні клімат мяжуе з трапічным. Увогуле, па-навуковаму тут субтропікі. Калі я ездзіў на акіян, па дарозе бачыў пальмы. У Чэйпэл Гіле іх чамусьці не саджаюць.
Яшчэ адна рэч, якая кідаецца ў вочы адразу. І ў цэнтры Вашынгтона, і ў нас у унівэрсытэцкім гарадку (які тут завецца кампусам) бегаюць свабодна вавёркі. Яны людзей зусім не баяцца, а людзі ў сваю чаргу на іх увагі не зьвяртаюць… Хіба што турысты.
Вашынгтон, куды мы прыляцелі, сустрэў нас вавёркамі, лёгкім летнім дажджом і гатэлям “Marriot”, які лічыцца вельмі добрым. Памежнікі аказаліся зусім ня страшныя, мытны кантроль - ня строгім. Памежнік запытаўся ў які ўнівэрсытэт я еду і пажадаў мне посьпехаў. А мытны іспэктар задала некалькі стандартных пытаньняў і прасіяла “Welcome to America!”

Многія з вас, выпадкова ці не выпадкова патрапіўшы на гэту старонку, падумаюць: “Во, яшчэ адзін блог! Колькі ўжо можна!
Абсалютна слушна: колькі ўжо можна? Абрыдлі гэтыя пустыя, аднатыпныя блогі, дзе няма ні халеры нічога вартага і цікавага. Я таксама іх не зусім люблю, калі яны ня тычацца той тэматыкі, якая мяне ў дадзены момант хвалюе і цікавіць. Калі ж мне падабаецца якая-небудзь тэма - я хачу ведаць пра яе як найбольш. Таму я праводжу некаторы час, блукаючы па інтэрнэту, шукаючы, што хтосьці пісаў на гэтую тэму.
Прыклад: ноўтбукі… Хацеў набыць і перад тым, як зрабіць пакупку, прачытаў столькі на гэтую тэму! І на форумах, і ў блогах, і на сайтах вытвораў… Тое самае з музыкай, кіно, палітыкай. Калі гэта цікава, дык пра гэта пішуць. Часам суб’ектыўна, але з натхненьнем.
Магчыма, кагосьці з вас цікавіць Амэрыка. Магчыма, вы самі тут, альбо плянуеце паехаць. А можа вы проста мяне ведаеце асабіста і жадаеце даведацца, што ў мяне новага. Спадзяюся, гэты блог дапаможа з кантактаваньнем са мной. Шчыра кажучы, надакучыла пісаць мора аднатыпных е-мэйлаў, адказваючы на адны і тыя ж пытаньні. Вось і вырашыў зрабіць блог. Куды вас усіх і запрашаю. Гэта ня значыць, што я буду пісаць меней е-мэйлаў, але гэта значыць, што тут я больш шырока паспрабую асьвятляць тыя тэмы, якія цікавяць мяне асабіста, а таксама могуць зацікавіць і вас. Запрашаю зазіраць сюды час ад часу, пакідаць свае камэнтары, дыскутаваць, крытыкаваць, быць у кантакце!