Рыхтую дыскусію па кнізе “Coming to Public Judgment. Marking Democracy Work in a Complex World” Дэніэля Янкеловіча. Атрымаўшы адукацыю ў Гарвардзе і Сарбоне, гэты “галоўны амэрыканскі дасьледнік грамадскае думкі” – аналяг нашага Манаева – напісаў цікавую рэч, якая акуальная ня толькі для ЗША, але і для Беларусі.
Аўтар лічыць, што існуе разрыў паміж якаснымі высновамі экспэртаў і павярховымі меркаваньнямі грамадскасьці. Але акрамя стандартных “public opinions” Янкеловіч бачыць больш высокую стадыю “public judgments”. Грамадскія суджэньні – гэта вышэйшы ровень абазнанасьці публікі, які дазваляе якасна зьмяняць рэчаіснасьць, супольна вырашаць тую ці іншую праблему.
У аўтарытарных краінах, як у нас, “публічныя суджэньні” увогуле справа праблематычная. Ёсьць экспэрты, палітолягі, філёзафы, навукоўцы, ды нават мясцовыя ўлады, якія кажуць (альбо патаемна мяркуюць) аб неабходнасьці зьмены вышэйшай улады ў Беларусі. І разам з тым, ёсьць грамадства, што, калі карыстацца тэрміналёгіяй Янкеловіча, адстае ад экспэртных ацэнак.
Рана ці позна думкі гэтых дзьвюх даволі далёкіх адна ад аднэй групаў супадуць і становішча зьменіцца. Аўтар “Публічных суджэньняў” пісаў, што на гэта часам патрэбныя многія дзесяцігодзьдзі. Нават у Амэрыцы экспэртам спатрэбілася болей за 20 гадоў, каб перадаць шырокай грамадскасьці клопат і нават страх перад стратай канкурэнтназдольнасьці ЗША на сусьветным рынку.
На тое каб беларускаму грамадству дасьпець да “public judgment”, ёсьць каля 40 дзён. Ці здолеем?